№1 сызба. Су молекуласының құрылысы (диполь). Су молекуласы бір оттек атомы мен екі сутек атомынан тұрады (H₂O). Оттек электрондарды өзіне қаттырақ тартады, сондықтан оттек атомында жартылай теріс (δ−), ал сутек атомдарында жартылай оң (δ+) заряд пайда болады. Сөйтіп су молекуласының екі полюсі болады, яғни ол — диполь. Көршілес су молекулаларының арасындағы сутектік байланыс үзік сызықпен белгіленген.
🧬 Бұл тақырып не туралы?
Тірі ағзалардың құрамындағы заттар бейорганикалық және органикалық болып бөлінеді. Бейорганикалық заттарға су, оттек, минералды тұздар және өлі табиғатта да кездесетін басқа да заттар жатады. Жасушаның негізгі органикалық заттары — көмірсулар, нәруыздар (белоктар), майлар және нуклеин қышқылдары.
Органикалық заттар — құрамында көміртек болатын қосылыстар; олардың тірі ағзалардағы негізгі топтары — көмірсулар, нәруыздар, майлар және нуклеин қышқылдары. Табиғатта олар негізінен ағзалардың тіршілік әрекеті нәтижесінде түзіледі.
Қарапайым тілмен: су мен минералды тұздар тірі табиғатта да, өлі табиғатта да кездеседі, ал органикалық заттар — тірі жасушаның химиялық негізі.
Толық нұсқада — барлық бөлімдер, сызбалар, «Қарапайым тілмен» түсіндірмелер, ҰБТ тұзақтары және тақырып тесті: әр жауабы талданған 10 сұрақ.
Тарифтер — 990 ₸-денӨзіңді тексер: тақырып тестінен 2 сұрақ
- 1. Органикалық және бейорганикалық заттарды дұрыс ажырататын тұжырым
- A)су бейорганикалық заттарға, ал нәруыздар органикалық заттарға жатады
- B)су мен нәруыздар тек бейорганикалық заттарға жатады
- C)су мен нәруыздар тек органикалық заттарға жатады
- D)су органикалық заттарға, ал нәруыздар бейорганикалық заттарға жатады
Жауабын көрсету
Дұрыс жауап: A) су бейорганикалық заттарға, ал нәруыздар органикалық заттарға жатады
Су — бейорганикалық зат; нәруыздар, майлар, көмірсулар және нуклеин қышқылдары — жасушаның негізгі органикалық заттары. - 2. Судың көптеген тұздарды және басқа да зарядталған заттарды еріту себебі
- A)оның молекулалары иондардың айналасында аттас полюстерімен бағытталады
- B)оның молекулалары иондарды зарядсыз бейтарап атомдарға айналдырады
- C)оның молекулалары иондардың айналасында қарама-қарсы зарядты полюстерімен бағытталады
- D)оның молекулалары иондарды кристалдық торда байланысқан күйінде сақтайды
Жауабын көрсету
Дұрыс жауап: C) оның молекулалары иондардың айналасында қарама-қарсы зарядты полюстерімен бағытталады
Су молекулаларының полюстері зарядталған бөлшектердің айналасында бағытталып, гидратты қабықшалар түзеді.
Тесттің қалған сұрақтары (барлығы 10) әр жауабының талдауымен — жазылым бойынша.
Өзіңді толық ҰБТ-да тексер — тегін
5 пән, 120 тапсырма, 4 сағат — нақты емтихандағыдай. Балл мен әр пән бойынша нәтиже — бірден, ал осал тақырыптарды теорияға сілтемелерімен көрсетеміз.
Тегін сынақ ҰБТ тапсыру